27 juni - Boekmanlezing - De Cultuur van de publieke ruimte

Rijksbouwmeester Floris Alkemade en cultuurfilosoof René Boomkens gaven op dinsdag 27 juni hun visie op de cultuur van de publieke ruimte, het thema van de Boekmanlezing 2017 die in de (uitverkochte!) grote zaal van Pakhuis de Zwijger werd gehouden. Deze lezing is tot stand gekomen door een samenwerking van BPD Cultuurfonds en de Boekmanstichting, VNG en Pakhuis de Zwijger. De Boekmanlezing is een vervolg op de recent uitgegeven publicatie Boekman #111, over kunst en de publieke ruimte. Dit nummer is geïnitieerd vanuit BPD (Kunst & Cultuur) in samenwerking met de Boekmanstichting en mede gerealiseerd door BPD Cultuurfonds.

Publieke ruimte

De publieke ruimte is veelbesproken, onder andere vanwege de toename van commercie, technologie en individualisering. Tegelijkertijd functioneren private plekken steeds meer als publiek domein, bijvoorbeeld voor concerten tussen de schuifdeuren. De scheidslijnen tussen publiek en privaat zijn niet scherp te trekken. Wie is er dan verantwoordelijk? De overheid, marktpartijen, burgers? Tegelijkertijd verandert de rol en aard van kunst in de publieke ruimte. Het gaat beeldend kunstenaars, scenografen, podiumkunstenaars niet alleen om de ruimte, maar ook om het publiek dat zich in die ruimte bevindt en met wie ze zich verbinden. Nadruk op dat relationele aspect zorgt voor een andere invulling van kunst die niet altijd als kunst herkenbaar is.

Boekmanlezing 2017

René Boomkens

Lezing

René Boomkens, cultuurfilosoof en hoogleraar Cultuurgeschiedenis en –beschouwing aan de Universiteit van Amsterdam, verdedigde in de Boekmanlezing 2017 de stelling dat de publieke sfeer, zowel in ruimtelijke als communicatieve zin, zozeer onder druk staat dat haar voortbestaan gevaar loopt. Het werk van kunstenaars die de publieke ruimte verdedigen, herdefiniëren, en zo nodig veranderen, is essentieel.

Co-referaat

In zijn co-referaat betoogde Rijksbouwmeester Floris Alkemade dat het opdrachtgeverschap een bewustzijn vraagt van projectontwikkelaars, bouwers, ontwerpers, kunstenaars, gemeenten, bewoners en andere gebruikers van het belang van de esthetische kwaliteit van de publiek ruimte. Samen denken en werken is van cruciaal belang voor vernieuwing. De rollen van de verschillende partijen veranderen daardoor.

Boekmanlezing 2017

Co-referaat Floris Alkemade

Paneldiscussie

Aansluitend was er een paneldiscussie tussen Floris Alkemade, René Boomkens, Mirjam van ’t Veld (burgemeester van Amstelveen en voorzitter van het BPD Cultuurfonds) en Francien van Westrenen (programmamaker architectuur bij Stroom Den Haag). Moderator was de directeur van Pakhuis de Zwijger, Egbert Fransen.

Live verslag

De gehele lezing kan worden terug gekeken op de website van de Boekman Stichting.

Vervolg

Moderator Egbert Fransen riep de partijen aan het einde van de avond op om de discussie een vervolg te geven. De partners van de avond zijn hier zeer toe bereid en het gesprek krijgt op korte termijn een vervolg. De VNG heeft aangegeven dat er binnen de VNG wel aandacht wordt besteed aan erfgoed in het kader van de omgevingswet, maar dat de rol van de kunsten en de kunstenaar zoals tijdens de Boekmanlezing werd geagendeerd nog niet goed op de kaart is gezet. Hier ligt echt een kans. De voorzitter van BPD Cultuurfonds, Mirjam van ’t Veld, vertelde tijdens de paneldiscussie dan ook dat zij de bewustwording bij gemeenten van groot belang vindt. Ze heeft dan ook recentelijk daad bij het woord gevoegd om kunstenaars een gelijkwaardige rol te laten spelen in de ontwerpopgave van de overkapping van de A9 in haar rol als burgemeester van Amstelveen.